گفتم به مهدی بر من عاشق نظر کن
گفتا تو هم از معصیت صرف نظر کن

گفتم به نام نامیت هر دم بنازم
گفتا که از اعمال نیکت سرفرازم

گفتم که دیدار تو باشد آرزویم
گفتا که در کوی عمل کن جستجویم

گفتم بیا جانم پر از شهد صفا کن
گفتا به عهد بندگی با حق وفا کن

گفتم به مهدی بر من دلخسته رو کن
گفتا ز تقوا کسب عز و آبرو کن

گفتم دلم با نور ایمان منجلی کن
گفتا تمسک بر کتاب و هم عمل کن

گفتم ز حق دارم تمنای سکینه
گفتا بشوی از دل غبار حقد و کینه

گفتم رخت را از من واله مگردان
گفتا دلی را با ستم از خود مرنجان

گفتم به جان مادرت من را دعا کن
گفتا که جانت پاک از بهر خدا کن

گفتم  ز هجران تو قلبی تنگ دارم
گفتا ز قول بی عمل من ننگ دارم

گفتم دمی با من ز رافت گفتگو کن
گفتا به آب دیده دل را شستشو کن

گفتم دلم از بند غم آزاد گردان
گفتا که دل با یاد حق آباد گردان

گفتم که شام تا دلها را سحر کن
گفتا دعا همواره با اشک بصر کن

گفتم که از هجران رویت بی قرارم
گفتا که روز وصل را در انتظارم

در شرح احوال مرحوم حاج شیخ عباس قمی آورده اند: هرگز کسی در حضور او جرأت غیبت کردن نداشت، هر کس و از هر طبقه ای که بود. خود نیز چنان از گناهان و غیبت و دروغ احتراز داشت که فوق تصور است. در ایام بیماری اش یکی از علمای تهران برای عیادت به حضورش رسید. حاج شیخ عباس آن روز بسیار ناراحت و متفکر بود. آن عالم بزرگ پرسید: چرا ناراحتید؟ پاسخ می دهد: در سفری که به حج رفتم، در مکه ی معظمه خواستم به روش محدّثین که از یکدیگر اجازه می گیرند، از یکی از محدثان عامه اجازه ی حدیث بگیرم. وقتی این منظور را با وی در میان نهادم، عالم سُنّی مطلبی گفت و من از روی مصالحی به دروغ، آن را انکار کردم. اکنون در این فکرم که فردای قیامت چگونه این دروغ را در محضر عدل الهی توجیه کنم.

ملاحسینقلی همدانی

آیة الحق مرحوم ملاحسینقلی همدانی در نامه ای می نویسد:… و آنچه این ضعیف از عقل و نقل استفاده نموده ام، این است که اَهمّ اشیاء از برای طالب قُرب، جدّ و سعی تمام در ترک معصیت است، تا این خدمت را انجام ندهی، نه ذکرت و نه فکرت به حال قلبت فایده نخواهد داشت، چرا که پیشکش خدمت کردن کسی که با سلطان در عصیان و انکار است، بی فایده خواهد بود. پس ای عزیز! چون این کریم رحیم، زبان تو را مخزن کوه نور یعنی ذکر اسم شریف قرار داده، بی حیایی است مخزن سلطان را آلوده به نجاست و قاذورات غیبت و دروغ و فحش و اذیت و غیرها من المعاصی نمودن. مخزن سلطان باید محلّش پر عطر و گلاب باشد، نه نجس مملو از قاذورات.

مرحوم بهاری

استاد بزرگ علم اخلاق مرحوم شیخ محمد بهاری می فرماید: کسی که می خواهد متقی باشد، باید چند امر را رعایت کند. اول ترک گناهان که پایه ی تقوی و اساس دنیا و آخرت بر آن بنا شده است و مقربین درگاه خداوند متعال به چیزی بالاتر و بهتر از آن تقرب نجستند. از این جاست که حضرت موسی از حضرت خضر سؤال می کند که چه کرده ای که من مأمور شدم از تو تعلّم کنم؟ خضر فرمود: به ترک معصیت.

ترک مکروه و مباح

شهید اول

شهید اول در کتاب قواعدش می نویسد: صرف عمر در کارهای مباح، هر چند کم جز زیان چیزی نیست، زیرا که از ثواب می کاهد و درجات انسان را پایین می آورد.

ملاعبداللّه شوشتری

مرحوم ملاعبداله شوشتری که از شاگردان محقق اردبیلی به شمار می آید، در مقام موعظه به فرزندش می فرماید: ای فرزند! از آن هنگام که اساتیدم به من فرمودند که به رأی خودت عمل کن و اجازه ی اجتهادم دادند، تاکنون مرتکب کار مباح و مکروه نشده ام حتی در مورد خوردن و آشامیدن.

مقدس اردبیلی

درباره ای عالم بزرگ جهان اسلام گفته اند: در طول چهل سال از او کار مباحی سر نزد چه رسد به حرام و مکروه.

آری یکی از راه های رسیدن به سرچشمه ی کمال و وصال، ترک مکروهات و مباحات است.

اخلاص

سید بحرالعلوم

گویند: روزی مرحوم سید بحرالعلوم را شاگردانش خندان و متبسّم یافتند. سبب را پرسیدند، در پاسخ فرمود: پس از بیست و پنج سال مجاهدت، اکنون که در خود نگریستم، دیدم اعمالم ریایی نیست و توانسته ام به رفع آن موفق گردم.

استاد گفت: فرزندم همه انسانها جایز الخطا هستند.

دوباره پرسید: عموم انسانها را که می دانم, منظورم خود شما هستید, آیا شما گناه میکنید؟

مقدس اردبیلی (ره) با تبسم پاسخ داد: الله اکبر, حالا که اینقدر اصرار میکنی, باید بگویم نه! من گناه نمیکنم.

شاگرد پرسید: آیا فکر گناه هم  نمیکنید؟

استاد فرمود: نه عزیزم, فکر گناه هم نمیکنم.

طلبه جوان که خیلی تعجب کرده بود پرسید: مگر امکان دارد استاد؟

مرحوم مقدس اردبیلی فرمود: آری, امکان دارد, اگر قبول ندارید من سئوالی از شما میپرسم, جواب صحیح آن را بدهید:

آیا شما نجاست میخورید؟

طلبه جوان که احساس میکرد مورد اهانت قرار گرفته, رنگ چهره اش تغییر کرد و گفت: نه استاد این چه سئوالی است؟

مقدس اردبیلی (ره) دوباره فرمود: آیا فکر خوردن نجاست را هم نمیکنی؟

جواب داد: نه

استاد فرمود: گناه نزد من مثل نجاست است حتی بدتر از آن است.